Mazrae-admin
2 سال پیش
مرکبات با میلیونها هکتار سطح زیر کشت در جهان، از مهمترین میوههای نیمه گرمسیری هستند که منبع قابل توجهی از ویتامین C و حاوی مواد مغذی ضروری مانند قندها، فیبرها، پتاسیم، تیامین، نیاسین، ویتامین B6، فسفر، منیزیم و مس میباشند. این میوهها در سبد غذایی مردم آسیا نقش قابل توجهی دارند. سالانه بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ تن مرکبات در باغات شمال کشور تولید میشود.
تنوع آفات مهم مرکبات و تراکم آنها در نواحی مرکبات خیز شمال به علت متعادل بودن دما، بالا بودن میزان بارندگی و رطوبت نسبت به جنوب کشور بسیار زیاد است. شناخت درست بیولوژی آفات مرکبات و بکارگیری روشهای صحیح و به موقع مبارزه، علاوه بر کنترل آفات، کاهش مصرف سموم، حداقل تأثیر روی دشمنان طبیعی و کاهش تخریب محیط زیست را به دنبال دارد.
در این مقاله به معرفی مهمترین آفات درختان مرکبات در کشور شامل حشرات، کنهها و نرمتنان میپردازیم.
۱. آفت بالشتک مرکبات (آفت پنبهای) – Pulvinaria aurantii
معرفی آفت
بالشتک مرکبات از مهمترین شپشکهای باغات مرکبات شمال کشور است. این حشره با بدنی سفید رنگ و مومی، از اواخر فروردین ماه تا مهر ماه پشت برگ فعالیت میکند و ۲ نسل در سال دارد.
خسارت
تغذیه از شیره گیاهی سبب تضعیف درختان، ریزش برگ و میوه و تجمع قارچ فوماژین یا دوده میشود.
روشهای مبارزه
روش شیمیایی:
- سمپاشی در اسفند ماه با روغن امولسیون شونده ۱ تا ۱.۵ درصد به همراه حشرهکشها
- استفاده از سموم دورسبان به نسبت ۱.۵ تا ۲ لیتر در هزار لیتر آب
- استفاده از پیری پروکسی فن (آدمیرال) ۰.۵ تا ۰.۷ لیتر در هزار لیتر آب
روش بیولوژیک:
پرورش و نگهداری کفشدوزک کریپت در زمستان و رهاسازی آن در اواسط خرداد ماه به عنوان کنترل کننده بیولوژیک
روش زراعی:
هرس زمستانه درختان و بریدن شاخههای آلوده
۲. کنه زنگ (کنه نقرهای مرکبات) – Panonychus citri
معرفی آفت
کنه زنگ یکی از آفات درجه یک و مهم در مناطق شمالی کشور است. این کنه دارای بدنی قرمز رنگ بوده و علاوه بر مرکبات، برخی محصولات دیگر مانند پاپایا، کاساوا و انگور را نیز آلوده میکند.
علت شیوع
سمپاشی بیرویه بر علیه سایر آفات مرکبات و نابودی دشمنان طبیعی، این حشره را به یکی از معضلات باغداری تبدیل کرده است.
خسارت
تغذیه از شیره گیاهی باعث بروز مشکلات زیر میشود:
- ریزش زودهنگام برگ
- خشکیدگی سرشاخه
- ایجاد لکههای برنزه و سوخته روی برگ و میوه
- کاهش کیفیت میوهها
- کاهش قدرت درختان
روشهای پیشگیری
۱. استفاده از آبیاری بارانی به جای آبیاری غرقابی یا قطرهای
۲. تغذیه مناسب درختان و مصرف بیشتر کودهای پتاسه
۳. جلوگیری از ایجاد تنش خشکی و کمبود رطوبت در تابستان
روشهای مبارزه
روش مکانیکی:
شستشوی درختان با فشار مشخص آب یا استفاده از صابونهای محلولپاشی
روش شیمیایی در زمستان:
روغن پاشی به نسبت ۱.۵ درصد به تنهایی یا همراه با سموم زیر جهت تخمکشی:
- تترادیفون ۷.۵۲٪ (تدیون-وی ۱۸)
- کلوفنتزین ۵۰٪ (آپولو)
روش شیمیایی در بهار یا تابستان:
استفاده از سموم زیر به همراه روغن:
- بروموپروپیلات ۲۵٪ (نئورون)
- بنزوکسی میت ۲۰٪ (سیترازون)
- هگزی تیازوکس ۱۰٪ (نیسورون)
- فن پیروکسی میت ۵٪ (ارتوس)
- اسپیرودیکلوفن ۲۴٪ (اینوایر)
نکته مهم: تنوع در استفاده از کنهکشها میتواند از بروز مقاومت جلوگیری کند.
۳. راب خاکستری – Parmacella ibera
معرفی آفت
راب خاکستری از لحاظ جمعیت و میزان خسارت، گونه غالب نرمتنان باغهای مرکبات استان مازندران است. در استانهای شمالی کشور در فصول بهار و پاییز و خصوصاً در آبان ماه به حداکثر فعالیت و خسارت خود میرسد.
خسارت
این جانور هر ساله خسارت زیادی به میوههای مرکبات به ویژه نارنگی و نهالستانهای مرکبات وارد نموده و موجب زیان زیادی به باغداران میشود.
روشهای پیشگیری
۱. حذف علفهای هرز زیر سایهانداز درختان
۲. برداشت زودهنگام میوههای رسیده
۳. استفاده از نوار مسی فعال شده در اطراف طوقه درختان
روشهای مبارزه
طعمه مسموم متالدهید:
به میزان ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم در هکتار
فسفات آهن (فریکول):
به میزان ۵ گرم در مترمربع هنگام غروب آفتاب در سایهانداز درختان
۴. تریپس مرکبات – Scirtothrips citri
معرفی آفت
تریپس مرکبات از شایعترین آفات مرکبات در جنوب و بعضی نواحی شمالی کشور است. حشرات کامل به رنگ زرد یا نارنجی با بالهای ریشکدار هستند که روی برگهای جوان، میوهها و سرشاخهها تخمگذاری میکنند.
خسارت
با رشد میوه، پوست اطراف محل خسارت چوب پنبهای شده و تغییر رنگ میدهد. همچنین رگههای خاکستری در اطراف رگبرگ میانی برگهای جوان ایجاد میشود.
روشهای مبارزه
روش فیزیکی:
نصب کارت زرد و آبی چسبناک
روش شیمیایی:
| سم | مقدار مصرف |
|---|---|
| تیامتوکسام | ۰.۳ گرم در لیتر |
| ایمیداکلوپرید ۱۷.۸% SL | ۰.۳ میلی لیتر در لیتر |
| اسپینوساد ۴۵% SC | ۰.۴ گرم در لیتر |
۵. مگس میوه مدیترانه – Ceratitis capitata
معرفی آفت
مگس میوه مدیترانه یکی از مخربترین آفات حشرات در جهان است. این حشره به دلیل پراکندگی وسیع در سراسر جهان، تکثیر بسیار سریع، توانایی تحمل آب و هوای سردتر نسبت به سایر گونههای مگس میوه و طیف وسیع میزبانان، در بین گونههای مهم اقتصادی مگس میوه رتبه اول را دارد.
مشخصات ظاهری
- بدن عمدتاً تیره با دو نوار سفید روی شکم مایل به زرد
- بالهایی با نوارهایی از علائم قهوهای، زرد و سیاه
نحوه خسارت
لاروها از مغز میوههای میزبان تغذیه میکنند و گاهی اوقات در داخل آن تونل میزنند. در نهایت کل میوه را به یک توده آبدار و غیرقابل خوردن تبدیل میکنند.
روشهای مبارزه
۱. حذف میوههای آلوده از روی گیاهان
۲. از بین بردن درختان میوه وحشی یا نادیده گرفته شده
۳. استفاده از فرمون جذب کننده
۴. طعمهپاشی (لکهپاشی) با پروتئین هیدرولیزات
روش طعمهپاشی:
۳ لیتر پروتئین هیدرولیزات در ۱۰۰ لیتر آب به همراه سم مخلوط میشود و به صورت یک ردیف در میان، سمت جنوب درختان لکهپاشی (سمپاشی سبک) میشود.
زمان طعمهپاشی:
یک ماه قبل از برداشت شروع و تا پایان برداشت ادامه یابد.
جمعبندی و نتیجه گیری
آفات مرکبات تنوع بالایی دارند و هر یک میتوانند خسارات قابل توجهی به باغات وارد کنند. در این مقاله با ۵ آفت مهم مرکبات آشنا شدیم:
| آفت | نوع | منطقه غالب | روش اصلی مبارزه |
|---|---|---|---|
| بالشتک مرکبات | شپشک | شمال | سمپاشی زمستانه + دشمن طبیعی |
| کنه زنگ | کنه | شمال | روغن پاشی + تنوع در کنهکشها |
| راب خاکستری | نرم تن | مازندران | طعمه مسموم + حذف علف هرز |
| تریپس مرکبات | حشره | جنوب و شمال | کارت چسبناک + سموم مجاز |
| مگس میوه مدیترانه | حشره | جهانی | طعمهپاشی + فرمون |
مبارزه با آفات درختان برای جلوگیری از وقوع یا کاهش خسارت انجام میشود. توصیه میشود باغداران با شناخت دقیق آفات منطقه خود، روشهای تلفیقی مبارزه (شامل روشهای زراعی، مکانیکی، بیولوژیک و شیمیایی) را به کار گیرند و از مصرف بیرویه سموم خودداری کنند.