سولفات آمونویم

معرفی و ترکیبات

• فرمول شیمیایی: (NH₄)₂SO₄

• ترکیب معمول:

  • نیتروژن (N): ۲۱٪ (به شکل آمونیوم)

  • گوگرد (S): ۲۴٪ (به شکل سولفات)

• شکل ظاهری: کریستال یا گرانول سفیدرنگ (گاهی به‌صورت بی‌رنگ)

• حلالیت در آب: بالا (حدود ۷۶ گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد)

روش مصرف

۱. پخش سطحی (Broadcasting): رایج‌ترین روش؛ قبل از کاشت یا در طول فصل رشد روی خاک پخش و سپس آبیاری می‌شود. ۲. کودآبیاری (Fertigation): به دلیل حلالیت بالا، در سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و بارانی قابل استفاده است. ۳. مصرف به‌صورت سرک: در مراحل رشد گیاه (مخصوصاً برای محصولات زراعی مانند گندم و ذرت). ۴. مصرف در خاک‌های قلیایی: به دلیل خاصیت اسیدی‌کنندگی، برای اصلاح خاک‌های قلیایی مناسب است.

مزایا و فواید

✅ تأمین همزمان نیتروژن و گوگرد:

• نیتروژن آمونیومی جذب سریع‌تری نسبت به نیتراتی دارد.

• گوگرد برای ساخت پروتئین، روغن و ویتامین‌ها در گیاه ضروری است.

✅ خاصیت اسیدی‌کنندگی خاک:

• pH خاک را کاهش می‌دهد و برای خاک‌های قلیایی و آهکی بسیار مناسب است

• قابلیت جذب عناصر ریزمغذی (مانند آهن، روی، منگنز) را افزایش می‌دهد.

✅ کم‌خطر برای گیاه:

• شاخص شوری (EC) پایین‌تری نسبت به اوره و نیترات آمونیوم دارد.

• خطر گیاه‌سوزی در آن کمتر است.

✅ ثبات در خاک:

• آمونیوم به‌راحتی شسته نمی‌شود و در خاک تثبیت می‌شود.

✅ کاربرد گسترده:

• برای اکثر محصولات زراعی (گندم، ذرت، پنبه)، باغی (مرکبات، میوه‌های دانه‌دار) و سبزیجات مناسب است.

معایب و محدودیت‌ها

❌ نیتروژن آن تنها به شکل آمونیوم است و برای تبدیل به نیترات (جذب توسط برخی گیاهان) نیاز به فعالیت باکتری‌های نیتریفیکاسیون دارد.
❌ در خاک‌های اسیدی ممکن است باعث کاهش بیشتر pH شود (نیاز به کنترل دارد).
❌ در مقایسه با اوره، درصد نیتروژن کم‌تری دارد (بنابراین ممکن است نیاز به مصرف مقدار بیشتری باشد).

نکات مهم مصرف

• مقدار مصرف: بسته به نوع گیاه، مرحله رشد و آزمون خاک متفاوت است (معمولاً ۱۵۰–۴۰۰ کیلوگرم در هکتار).

• زمان مصرف: بهتر است در مراحل اولیه رشد یا قبل از کاشت استفاده شود.

• توجه به pH خاک: در خاک‌های اسیدی بهتر است همراه با آهک یا مواد خنثی‌کننده مصرف شود.

• عدم اختلاط با مواد قلیایی: با کودهای کلسیمی یا خاکستر مخلوط نشود (تجزیه و هدررفت آمونیاک).

جمع‌بندی

سولفات آمونیوم یک کود اقتصادی و مؤثر برای تأمین نیتروژن و گوگرد است که به‌ویژه در خاک‌های قلیایی و برای محصولات نیازمند گوگرد (مانند کلزا، پیاز، سیر) بسیار توصیه می‌شود. با رعایت اصول مصرف و توجه به pH خاک، می‌توان از آن برای افزایش عملکرد و کیفیت محصول استفاده کرد. 🌱