سامانه مزرعه
2 سال پیشیخ آب زمستانه در واقع یک روش کنترل محیطی است که برای کنترل بیماریها و آفات گیاهان در باغات و مزارع انجام میشود. همانطور که میدانید در کشاورزی امروزه برای از بین بردن و دفع آفات از سموم و آفتکشها استفاده میشود که استفاده بیش از حد از آنها منجر به آلودگی خاک و محصول میشود. علاوه بر این، برخی از آفات با شرایط سازگار شده و نسبت به دز خاصی از سموم مقاوم میشوند، بنابراین برای از بین بردن آنها باید هر ساله دز آفتکشها را افزایش داد.
از گذشته تا به امروز، استفاده بیش از حد از آفتکشهای مختلف شامل علفکشها، حشرهکشها، قارچکشها و جوندهکشها باعث نگرانی در مورد آلودگی محیط زیست و به خطر افتادن سلامت جوامع انسانی شده است. تأثیرات منفی سموم شامل تجمع و افزایش غلظت آفتکشها در بدن جانداران و ورود این آلودگی و سموم به زنجیره غذایی، منابع آب و خاک میشود.
برای از بین بردن آفات میتوان با تلفیق روشهای کنترل محیطی در کنار استفاده به اندازه از سموم، بهترین نتیجه را در کشاورزی به دست آورد.
در این مقاله به معرفی روش یخ آب زمستانه، نحوه اجرا، زمان مناسب و فواید آن میپردازیم.
یخ آب زمستانه چیست؟
یخ آب زمستانه یکی از روشهای فیزیکی کنترل آفات، بیماریهای خاکزاد و علفهای هرز میباشد.
آفات و بیماریهای خاکزاد به عواملی گفته میشود که در خاک مستقر هستند و عمدتاً به طوقه و ریشه گیاه آسیب میرسانند، از جمله:
- نماتدهای انگل گیاهی
- کرم سفید ریشه
- آبدزدک
- قارچ فوزاریوم
بسیاری از آفات برای در امان ماندن از سرمای زمستان به خاک یا پوششهای گیاهی باقی مانده بر سطح خاک پناه میبرند. این زمان، بهترین زمان برای مبارزه با آنها از طریق روشهای مختلف فیزیکی و زراعی است. یخ آب زمستانه یکی از روشهای بسیار مؤثر و کمهزینه برای کنترل این آفات محسوب میشود.
مکانیزم عملکرد یخ آب زمستانه
مکانیزم روش یخ آب به این گونه است که با غرقاب کردن خاک و یخ زدن آن، منافذ داخل خاک پر شده و آفات و کرمهای هوازی در شرایط بدون اکسیژن قرار گرفته و از بین میروند. همچنین بخشی از آفات نیز ممکن است بر اثر ایجاد کریستالهای یخ و آسیب به بدن آنها از بین بروند.
روش انجام یخ آب زمستانه
برای انجام یخ آب در فصل زمستان، مراحل زیر به ترتیب انجام میشود:
مرحله اول: شخم زدن زمین
ابتدا زمین مورد نظر شخم زده میشود تا خاک آماده شود.
مرحله دوم: کرت بندی
زمین به کرتهای کوچکتر تقسیم میشود تا آبیاری به طور یکنواخت انجام شود.
مرحله سوم: آبیاری غرقابی
کرتها به صورت غرقاب آبیاری میشوند تا آب به طور کامل در سطح زمین و لایههای سطحی خاک نفوذ کند.
مرحله چهارم: یخ زدن آب
در اثر سرمای زمستان، آب در لایه سطحی خاک یخ میزند. این یخ زدگی باعث از بین رفتن بسیاری از آفات و حشرات پنهان شده در خاک میشود.
بهترین زمان برای یخ آب زمستانه
این کار معمولاً از اوایل زمستان آغاز شده و در طول دوره سرما حداقل یک بار انجام میشود.
دمای مناسب:
بهترین زمان برای یخ آب زمستانه زمانی است که دمای هوا به منفی ۷ درجه سانتیگراد رسیده باشد.
نکته مهم:
با توجه به پیشبینیهای آب و هوایی باید توجه داشت که دمای هوا هنگام یخ آب به منفی ۱۰ درجه نرسد، وگرنه باعث خسارت و آسیب به ریشه درختان میگردد.
فواید روش یخ آب زمستانه
یخ آب زمستانه علاوه بر اینکه باعث از بین رفتن و کنترل آفات میشود، به حاصلخیزی و اصلاح بافت خاک نیز کمک میکند. در زمان آب شدن یخها، ذرات خاک از هم فاصله گرفته و تخلخل خاک افزایش مییابد.
فواید روش یخ آب زمستانه به طور خلاصه:
۱. کنترل و از بین بردن آفات و بیماریهای خاکزاد
۲. بهبود انواع بافت خاک (به ویژه خاکهای رسی و سنگین)
۳. افزایش رشد و توسعه ریشه گیاهان
۴. افزایش نفوذپذیری خاک
۵. جلوگیری از رشد علفهای هرز
۶. افزایش نگهداری رطوبت در خاک (مناسب برای خاکهای رسی و سنگین)
یخ آب زمستانه در اقدامات مراقبتی باغ
همانطور که در مقاله اقدامات مراقبتی زمستانه نیز اشاره شد، یخ آب زمستانه یکی از اقدامات سنتی و قدیمی است که همچنان کاربرد زیادی در باغات دارد.
نکته تکمیلی: برای انجام یخ آب میتوان از مواد مکمل مانند متالاکسیل گرانول برای افزایش راندمان استفاده کرد.
مثال معروف: کاهش جمعیت کرم سفید ریشه توسط یخ آب، یکی از معروفترین مزیتهای این روش است.
جمعبندی و نتیجه گیری
یخ آب زمستانه یک روش فیزیکی، مؤثر و کمهزینه برای کنترل آفات و بیماریهای خاکزاد در باغات و مزارع است. این روش با ایجاد شرایط بدون اکسیژن و تشکیل کریستالهای یخ در خاک، آفات زمستانگذران را از بین میبرد.
خلاصه روش:
- شخم زمین
- کرت بندی
- آبیاری غرقابی
- یخ زدن آب در دمای مناسب (منفی ۷ درجه سانتیگراد)
با تلفیق و استفاده از روشهای کنترل فیزیکی مانند روش یخ آب زمستانه، امید آن است که استفاده از سموم و آفتکشها در کشاورزی به حداقل ممکن برسد و گامی مؤثر در جهت کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست برداشته شود.